നമ്മുക്ക് സ്വയം നിയന്ത്രണമാണോ അതോ അതൊരു ഒരു മിഥ്യയാണോ?

നമ്മുക്ക് സ്വയം നിയന്ത്രണമാണോ അതോ അതൊരു ഒരു മിഥ്യയാണോ?

പലപ്പോഴും നമ്മൾ അച്ചടക്കമുള്ളവരെ കാണുമ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെടാറുണ്ട്. "അയാൾക്ക് എന്ത് മനോബലമാണ് (Willpower)! കൃത്യസമയത്ത് ജിമ്മിൽ പോകുന്നു, ജങ്ക് ഫുഡ് ഒഴിവാക്കുന്നു, ഫോൺ ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കുന്നു..." എന്നാൽ ജയിംസ് ക്ലിയർ തന്റെ 'അറ്റോമിക് ഹാബിറ്റ്സ്' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്: അച്ചടക്കമുള്ളവർ എന്ന് നമ്മൾ വിളിക്കുന്നവർ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രലോഭനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്നവരാണ്.

സ്വയം നിയന്ത്രണം (Self-control) എന്നത് ഒരു ഹ്രസ്വകാല തന്ത്രം മാത്രമാണ്. അത് ദീർഘകാലത്തേക്ക് ഫലം നൽകില്ല. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ  സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് നമുക്ക് ശാസ്ത്രീയമായും പ്രായോഗികമായും പരിശോധിക്കാം.

The 1st Law of Behaviour Change: Make it Obviousഒരു ശീലം തുടങ്ങുന്നത് ഒരു 'ക്യൂ' (Cue) അഥവാ സൂചനയിൽ നിന്നാണ്. നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കം നിരന്തരം ചുറ്റുപാടുകളെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു ശീലം പ്രാവർത്തികമാക്കാൻ ആ പ്രവർത്തിയിലേക്കുള്ള സൂചന കൺമുന്നിൽ ഉണ്ടാവണം എന്നതാണ് ഒന്നാം നിയമം. ഇതിന്റെ മറുവശമാണ് ഒരു മോശം ശീലം ഒഴിവാക്കാൻ ചെയ്യേണ്ടത്— അതിനെ അദൃശ്യമാക്കുക (Make it Invisible)

നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കം പ്രലോഭനങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കുന്നത് എത്ര വേഗത്തിലാണെന്ന് അറിയാമോ? ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് വെറും 33 മില്ലിസെക്കൻഡ് ഒരു സെക്കൻഡിന്റെ നൂറിലൊന്ന് ഭാഗം മതി ഒരു പ്രലോഭനം നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കത്തിലെ 'റിവാർഡ് പാത്ത്‌വേ' (Reward Pathways) ഉണർത്താൻ. അതായത്, ഒരു ചിപ്‌സ് പാക്കറ്റോ മൊബൈൽ ഫോണോ കൺമുന്നിൽ കണ്ടാൽ, നിങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വം ചിന്തിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ നിങ്ങളുടെ മസ്തിഷ്കം അത് വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു തുടങ്ങുന്നു. ഈ ആഗ്രഹത്തെ (Desire) മനോബലം കൊണ്ട് എപ്പോഴും തോൽപ്പിക്കുക അസാധ്യമാണ്.

ഇതിൽ നിന്നും എങ്ങനെ മാറ്റം  ഉണ്ടാക്കാം 

നമ്മുടെ ശീലങ്ങൾ പലപ്പോഴും നമ്മുടെ ഇച്ഛാശക്തിയെക്കാൾ ഉപരിയായി നാം നിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.

നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ  ജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ട, സാഹചര്യത്തെ  കാണുന്ന രീതിയെ ജയിക്കൂ. നിങ്ങൾ ചുറ്റുപാടുകളെ കാണുന്ന രീതി  മാറ്റുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ശീലങ്ങൾ സ്വയം മാറും."

നമുക്ക് ചില കാര്യങ്ങൾ നോക്കാം 

1.  ഡിജിറ്റൽ അഡിക്ഷൻ: ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ ഫോൺ മേശപ്പുറത്ത് ഇരുന്നാൽ ഓരോ 33 മില്ലിസെക്കൻഡിലും നിങ്ങളുടെ മസ്തിഷ്കം അതിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടും. എന്നാൽ ഫോൺ മറ്റൊരു മുറിയിൽ വെച്ചാൽ, ആ 'സൂചന' ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇവിടെ നിങ്ങൾ മനോബലം ഉപയോഗിച്ചില്ല, മറിച്ച് സാഹചര്യത്തെ നിയന്ത്രിച്ചു ആ മാറ്റം സാധ്യമാക്കാം 
2.  ഭക്ഷണശീലം: വണ്ണം കുറയ്ക്കണം എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ വീട്ടിൽ മിഠായികളും ജങ്ക് ഫുഡും വാങ്ങി സ്റ്റോക്ക് ചെയ്യാതിരിക്കുക. വിശക്കുമ്പോൾ കൺമുന്നിൽ ഉള്ളത് കഴിക്കുക എന്നത് മനുഷ്യസഹജമാണ്. പഴങ്ങൾ കൺമുന്നിൽ വെക്കുകയും ജങ്ക് ഫുഡ് അദൃശ്യമാക്കുകയും ചെയ്യുക.

3.  ടിവി കാണുന്നത് കുറയ്ക്കാൻ:  ടിവി കണ്ടു കഴിഞ്ഞാൽ ഉടൻ അതിന്റെ പ്ലഗ് ഊരിയിടുക. റിമോട്ട് ഒരു ഡ്രോയറിനുള്ളിൽ വെക്കുക. വീണ്ടും ടിവി ഓണാക്കാൻ എടുക്കുന്ന ആ ചെറിയ 'ഘർഷണം' (Friction) നിങ്ങളെ ആ ശീലത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കും.

ഈ തത്വത്തെ വളരെ ലളിതമായി  നോക്കാം 

 നിങ്ങളെ നിങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കേണ്ട, നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടിൽ നിന്നും ഡിറ്റാച് ആകുക. നിങ്ങളെ പ്രലോഭിക്കുന്ന  കാര്യങ്ങൾ അവിടെ ഇല്ല എന്ന് ഉറപ്പ് വരുത്തുക  നിങ്ങളുടെ ജീവിതം സ്വയം മാറും" — ഡോ. ദിനേശ് മുങ്ങത്ത്

നമ്മൾ ഒരു കാട്ടുതീയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനേക്കാൾ എളുപ്പം, തീ പിടിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഉണങ്ങിയ പുല്ലുകൾ അവിടെ നിന്ന് മാറ്റുന്നതാണ്. അതുപോലെയാണ് നമ്മുടെ ജീവിതവും. മോശം ശീലങ്ങൾക്കുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കിയാൽ ജീവിതം തനിയെ അച്ചടക്കമുള്ളതാകും.

 5 പ്രധാന കാര്യങ്ങൾ:

1.  മനോബലം പരിമിതമാണ്: മനോബലം എന്നത് തീർന്നുപോകുന്ന ഒരു ബാറ്ററി പോലെയാണ്. പകൽ മുഴുവൻ പ്രലോഭനങ്ങളോട് പൊരുതി അത് തീർക്കരുത്.
2.  സൂചനകളെ നിയന്ത്രിക്കുക: മോശം ശീലങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്ന കാഴ്ചകളെയും സാഹചര്യങ്ങളെയും നിങ്ങളുടെ കണ്ണിൽ നിന്ന് മറയ്ക്കുക (Make it invisible).
3.  33 മില്ലിസെക്കൻഡ് നിയമം: പ്രലോഭനങ്ങൾ മസ്തിഷ്കത്തെ ഉണർത്തുന്നത് മിന്നൽ വേഗത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ട് പ്രലോഭനത്തെ നേരിടുന്നതിനേക്കാൾ ബുദ്ധി അതിൽ നിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നതാണ്.
4.  ഘർഷണം വർദ്ധിപ്പിക്കുക: മോശം ശീലങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വം സൃഷ്ടിക്കുക.
5.  ചുറ്റുപാടാണ് യഥാർത്ഥ ശില്പി:നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഏറിയ പങ്കും നമ്മുടെ ഇച്ഛാശക്തിയല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടിലെ വസ്തുക്കളാണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്.

• Self-control ഒരു മിഥ്യയല്ല, പക്ഷേ അത് ഒറ്റയ്ക്ക് പ്രവർത്തിക്കില്ല — environment ആണ് backbone.
• പ്രലോഭനങ്ങളെ നേരിടുന്നതിനേക്കാൾ അവയെ ഒഴിവാക്കുന്നത് എളുപ്പമാണ്.
• നിങ്ങളുടെ ശീലങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ചുറ്റുമുള്ള cues-നോട് ശക്തമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു.
• മോശം ശീലങ്ങൾ “delete” ചെയ്യാൻ പറ്റില്ല, പക്ഷേ അവ trigger ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യം നീക്കം ചെയ്യാം.
• Discipline build ചെയ്യാനുള്ള shortcut — “Make it Invisible” (കാണാത്തതാക്കുക).

 അച്ചടക്കമുള്ളവരാകാൻ നിങ്ങൾ ഒരു സൂപ്പർ ഹീറോ ആകേണ്ടതില്ല. പകരം, നിങ്ങളുടെ വീടിനെയും ഓഫീസിനെയും കുറച്ചുകൂടി ബുദ്ധിപൂർവ്വം ക്രമീകരിച്ചാൽ മതി. വഴിയിലെ തടസ്സങ്ങൾ മാറ്റിയാൽ കുതിര തനിയെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് ഓടിക്കൊള്ളും.